Panorama - Potoczek
Zespół Szkół im. Romualda Traugutta w Potoku-Stanach
Zawody wędkarskie – Maliniec
Parafia pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Potoku-Stanach
Parafia pod wezwaniem Świętego Mikołaja Biskupa w Potoku Wielkim
Panorama - Potok Wielki
Pochmurnie

1°C

Potok wielki

Pochmurnie

Wilgotność powietrza 88%

Wiatr 28.97 km/h

  hour min hour  
  20.11.2017 Ferienhaus Ostsee

logo bip

wybory ponowne wybory 2014 harmonogram odbioru

armir restrukturyzacja rolnictwa lodr doradztwo rolnicze odnawialne zrodla energibiznes.gov.pl2 wydanie lubelskie

Zwiedzamy Potok Wielki

Kościół parafialny w Potoku Wielkim pod wezwaniem Św Mikołaja
Centrum wsi stanowi kompleks budynków skupionych w sąsiedztwie Urzędu Gminy i poczty. Tu znajdują się: szkoła, większość sklepów, Bank Spółdzielczy, kościół parafialny, zakłady usługowe i okazałe domy. Kilka obiektów w Potoku zasługuje na bliższe poznanie
ze względu na ich historyczną i zabytkową wartość.

Najstarszym, zabytkowym obiektem gminy, a także całego powiatu janowskiego jest parafialny kościół pw. św. Mikołaja biskupa. Skąpe wiadomości historyczne, brak badań architektoniczno - archeologicznych i zmiany poczynione w ciągu kolejnych stuleci nie
pozwalają sprecyzować czasu i okoliczności jego budowy. Ustna tradycja utrzymuje, że powstał on na murach zamku (stąd jego nawa- bardzo szeroka w stosunku do długości).

Murowana, znacznych rozmiarów świątynia wzniesiona została zapewne w 4 ćw. XV stulecia.

Potocka parafia powstała znacznie wcześniej. Po raz pierwszy wymienia ją wykaz świętopietrza z 1326 roku. Kolejne źródła potwierdzając istnienie kościoła, wprowadzają też pewne, me dające się dzisiaj rozwikłać sprzeczności.9

Jan Długosz w "Liber Beneficjorum" (ok. 1470 r.) opisuje kościół drewniany. Powstała w 1434 r. praca Joannesa Plebanusa wymienia świątynię murowaną. Miejscem usytuowania drewnianego kościoła było wzgórze położone na południowy wschód od wsi Potok Wielki,opodal drogi do Stojeszyna. Do XVIII w. miał tam znajdować się cmentarz parafialny. Wg informacji nieżyjącego już Józefa Witka w końcu XIX wieku stały tam jeszcze trzy pomniki nagrobne w formie krzyży.

Zachowany do dzisiaj kościół, na skutek licznych zmian dokonanych w przeciągu kolejnych wieków, zatracił istotne cechy stylowe.

Murowany z kamienia i cegły, potynkowany, dwukrotnie remontowany ok. 1781 r. i w latach 1860 - 1861, został zniszczony pożarem w 1881 r. Od płonącej opodal karczmy zajęła się świątynia, a ogień pochłonął dach i wyposażenie, pozostawiając wypalone mury. Przez 25 lat trwała odbudowa świątyni, zakończona w 1904 r.

1
W czasie tych prac odnowiono kościół, otoczono go murem z czterema kapliczkami na obwodzie, wzniesiono budynek plebanii i dom przedpogrzebowy. W kościelny mur wmontowano tablice, na których oznaczono nazwiska kolejnych proboszczów i okres ich urzędowania w Potoku. (Poczet 21 księży otwiera ks. Stanisław Konecki, będący proboszczem do 1595 roku). Wokół kościoła rozciągał się pierwotnie cmentarz, po którym nie zachowały się do dzisiaj żadne ślady. W czasie prac prowadzonych na przełomie XIX i XX wieku natrafiono w ziemi na szczątki pochówków.  Kościół parafialny w Potoku Wielkim pod wezwaniem Św Mikołaja

Świątynia składa się z prostokątnej, szerokiej nawy, węższego i niższego prezbiterium zamkniętego od wschodu trójbocznie, do którego od północy przylegają skarbczyk i zakrystia oraz dwóch przedsionków - przed nawą, od strony południowej i przed zakrystią. Zewnętrzne mury opinają masywne szkarpy, pomiędzy którymi, w głębokich rozglifieniach, mieszczą się otwory okienne. Pierwotnie znajdowały się one jedynie w ścianie południowej, a dopiero w początku XX w. wybito okna w ścianie północnej.Obecność okien jedynie w ścianie południowej nie była rzadkością w architekturze wieków średnich. Oczywiście, takie ich rozmieszczenie wspomagało cechy obronne budowli (murowane kościoły pełniły tę funkcję jeszcze w XVII stuleciu) ale także, a może nawet przede wszystkim było wyrazem ówczesnych wierzeń. Strona północna symbolizowała zło. Była to, wg ówczesnych przekonań, strefa działania szatana. Brak okien "zasłaniał" więc wiernych i  wnętrze świątyni przed działaniem sił nieczystych. Świadectwem średniowiecznego rodowodu budowli są gotyckie, kamienne portale o "długo- szowym" wykroju, zdobione profilowaniami i laskowaniami: główny i drugi, pomiędzy prezbiterium a zakrystią, gdzie zachowały się żelazne drzwi obite płaskownikiem w skośną kratę, zdobione rozetkami i herbem Abdank, z nieczytelnym, gotyckim napisem. Wg tradycji, pochodzą one z zamku Cyranów dzierżących okoliczne dobra w XV i XVI w. Zamek ten miał stać na Górze Kamień pod Łysakowem (obecnie jest to teren wsi Dąbrowa).18

Obszerne, jasno oświetlone wnętrze, nakryte stropem, z ostrołukową tęczą zdobi nowsze wyposażenie powstałe w trakcie remontu świątyni (XIX/XX w.).W ołtarzu bocznym znajduje się cenny wizerunek Matki Boskiej z Dzieciątkiem (ok. połowy XVIII w.).

1W pasie przykościelnego ogrodzenia, od zachodu, wznosi się trójdzielna dzwonnica (XVIII/XIX w.) z dwoma przejściami w partii przyziemia i trzema arkadami na dzwony w części górnej. Obok niej stoi dawna kostnica.

Po przeciwnej stronie drogi parterowa, okazała plebania (ok.1900 r.).

Szczególnym miejscem jest położony na stoku wzniesienia cmentarz, gdzie pośród nowych pomników stoją liczne, stare nagrobki.

Okazały grobowiec dziedziców dóbr Łysakowa Potoka Potoczka Wilczów - Dąbrowy skrywa prochy Sierakowskich, Jelczewskich i Strzeleckich. Nagrobki Niwińskich, Strzałeckich, Przanowskich mają kształty obelisków posadowionych na schodkowych cokołach. W 1936 roku wzniesiono tu pomnik powstańcom styczniowym. W obrębie cmentarza znajduje się murowana kaplica (ok. 1860 r.) o ramowych podziałach ścian, zwieńczona ażurową wieżyczką sygnaturki.18

Z dawnego zespołu dworskiego pozostały do dzisiaj mizerne szczątki. W głębi pełniącego funkcję magazynu placu, pozostał jedynie skromny dwór użytkowany po II wojnie przez miejscowy GS. Zbudowany w początku XX stulecia, częściowo przebudowany ok. 1959 roku, pozbawiony parkowego otoczenia utracił cały, właściwy szlacheckim rezydencjom, klimat.

Wzniesiony na planie wydłużonego prostokąta, z niewielkim gankiem od frontu, opatrzony na narożach szerokimi lizenami, nawet w czasach swojej świetności był jedynie niewielkim, skromnym "domem pańskim". Dzisiaj zepchnięty na ubocze, wyeksploatowany i opuszczony, pozbawiony uroku i urody przypomina swą obecnością historyczną przeszłość osady.

Pomnikami tzw. małej architektury są XIX (?) w. krzyż przydrożny o wielostopniowym cokole i drewniana kapliczka z pełną wyrazu, ludową rzeźbą Ecce Homo.

Wirtualny spacer Solary Mapa Gminy EPUAP Przewodnik Turystyczny zespolszkol traugutt katyn ops potok wielki osrodek kultury potok ZSCKR potoczek lgd lesny krag ryba Powiat Janowski zip przydatne info geo portal ksiegi wieczyste ceidg dzialalnosc gospodarcza akty prawneskrzynka nadawcza glks potokwielki

 

 

Licznik odwiedzin

Dzisiaj 22

Wczoraj 240

Ostatni miesiąc 4349

Ogółem 135612

Kontakt
Potok Wielki 106

23-313 Potok Wielki
tel./fax: 15 8740 204 www.potokwielki.pl
Godziny pracy
poniedziałek-piątek: 7.30-15.30

sobota-niedziela: nieczynne
Numer konta
98 9410 1049 2005 5000 0329 0002